Người bệnh tiểu đường nên tìm hiểu về thực phẩm chế biến

Thực phẩm chế biến có lẽ là một loại đồ ăn gây ra nhiều sự phân vân cho người dùng nhất, bởi vì tính “2 mặt” của nó: sự tiện lợi, nhanh chóng, mùi vị hấp dẫn… mâu thuẫn với những nguy cơ về sức khỏe mà nó gây ra. Bài viết này sẽ chia sẻ với anh em những điều cơ bản nhất về thực phẩm chế biến, xin mời anh em cùng tham khảo!
Ngày nay, sẽ không khó để anh em có thể đọc được những bài viết cảnh báo về các ảnh hưởng xấu của thực phẩm chế biến đến sức khỏe của chúng ta. Ví dụ như ăn thực phẩm chế biến sẵn có liên quan đến nguy cơ cao mắc bệnh tim và đột quỵ, thực phẩm chế biến khiến chúng ta ăn nhiều hơn và tăng cân, đồng thời có liên quan đến tỷ lệ ung thư cao hơn, v.v…

Định nghĩa thực phẩm chế biến

Đại đa số người dùng định nghĩa thực phẩm là “chế biến” nếu nó được thêm vào các chất phụ gia và chất bảo quản để tạo hương vị và độ tươi, ví dụ như đường, muối, dầu ăn, gia vị, và đặc biệt là các loại hóa chất dùng trong ngành thực phẩm.

Tuy nhiên, cách định nghĩa này sẽ khó có thể làm “sáng tỏ” ý nghĩa thực sự của thực phẩm chế biến. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng các loại thực phẩm “siêu chế biến” phổ biến nhất hiện nay bao gồm các loại đồ ăn như: thịt đã qua chế biến (thịt muối, thịt xông khói, xúc xích…), thức ăn nhanh (pizza, gà rán…), các loại bánh ngọt, kẹo, v.v… Nhưng không phải tất cả thực phẩm chế biến đều được tạo ra theo cách giống nhau. Bên cạnh đó, người dùng cũng khó có thể phân biệt rõ giữa “thực phẩm chế biến” và “món ăn chế biến”, đơn cử như món gà rán mua ở cửa hàng KFC (thực phẩm chế biến) và món gà chiên nước mắm làm tại nhà (món ăn chế biến).

Phân loại thực phẩm

Để trả lời câu hỏi bên trên, các nhà khoa học và chuyên gia dinh dưỡng thường sử dụng hệ thống NOVA để phân loại mọi thứ chúng ta ăn thành 1 trong 4 cấp độ sau:
Thực phẩm chưa qua chế biến hoặc chế biến tối thiểu

Thực phẩm ở cấp độ này bao gồm các bộ phận ăn được của thực vật (trái cây, rau, hạt, củ, rễ, v.v…) hoặc thịt động vật, cũng như nấm và tảo. Chúng có thể ở dạng tươi, đông lạnh hoặc thậm chí lên men – điểm khác biệt quan trọng là chúng chưa được xử lý bằng chất phụ gia, muối hoặc dầu ăn cho đến khi chúng được đưa vào miệng. Ví dụ như đậu khô, ngũ cốc, nấm tươi hoặc nấm khô, thịt tươi, các sản phẩm từ sữa, hải sản tươi, sữa chua nguyên chất, các loại hạt và gia vị.

Thực phẩm dùng làm nguyên liệu nấu ăn

Đây là những loại thực phẩm được “xử lý” thêm 1 bước nữa so với loại thực phẩm chưa chế biến. Nó bao gồm những nguyên liệu nấu ăn được làm từ thực phẩm chưa qua chế biến, ví dụ như dầu thực vật, bơ và mỡ lợn. Danh mục này cũng bao gồm các loại thực phẩm chiết xuất, ví dụ như mật ong, đường mía, si-rô chiết từ nhựa của cây phong, v.v…

Thực phẩm chế biến

Thực phẩm chế biến là những loại đồ ăn được thêm vào các thành phần như đường, muối và chất béo… hoặc cho chúng lên men, để giúp chúng có thể BẢO QUẢN được lâu hơn. Trái cây đóng hộp, bánh mì lên men, rượu, pho mát, dưa chua và các loại hạt rang muối đều nằm trong danh sách này.


Thực phẩm siêu chế biến

Những loại thực phẩm này được chế biến thêm một bước nữa từ loại thứ 3 nêu trên, để có thể bảo quản trong thời gian lâu nhất, phục vụ người dùng một cách nhanh chóng nhất và có giá bán rẻ nhất có thể. Nói nôm na, thực phẩm siêu chế biến có thể gọi bằng một cái tên gọn gàng hơn – “thức ăn nhanh” – và nó cực kỳ phổ biến ở các nước phương Tây.


Những loại thực phẩm này thường được sản xuất trong nhà máy với quy mô công nghiệp để đảm bảo chất lượng đồng đều và giá rẻ nhất. Các nguyên liệu tươi được cắt nhỏ, xoay nhuyễn và được xử lý bằng chất làm đặc, màu, men và phụ gia (thường là chất bảo quản có nguồn gốc hóa học).

Những loại thực phẩm này có thể được chiên, nấu, nướng, ngào đường, xông khói, v.v… trước khi đóng lon hoặc giấy gói. Chúng có thể chứa xi-rô bắp có hàm lượng fructose cao, chất phân lập protein hoặc chất thay thế cho chất béo chuyển hóa, v.v… để gia tăng hương vị & độ thơm ngon. Các ví dụ phổ biến về thực phẩm siêu chế biến bao gồm: các thanh kẹo bổ sung năng lượng (gel năng lượng), nước ngọt có gas, kẹo dẻo/cứng, bánh mì ăn liền, bơ thực vật, nước tăng lực, sữa chua có hương vị, cá viên, bò viên, xúc xích, gà rán, hotdog, v.v…

Kết lại

Như vậy, thuật ngữ “thực phẩm chế biến” đúng ra chưa hẳn là một thứ gì đó gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, thậm chí nhiều cái còn tốt cho sức khỏe. Cái mà nhiều người đang nói về tác động xấu của nó đến người dùng nếu nói chính xác hơn là “thực phẩm siêu chế biến”, hay có thể dùng các thuật ngữ phổ biến và cụ thể hơn là “thức ăn nhanh”, “đồ hộp”, “bánh/kẹo ngọt”, “nước ngọt”…
Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu cũng như bằng chứng khoa học về những ảnh hưởng tiêu cực của những loại thực phẩm này đến sức khỏe con người, nhưng cũng khó có thể phủ nhận về mức độ tiện dụng rất cao, giá bán cực kỳ dễ mua cho người dùng, cũng như đem lại lợi nhuận hấp dẫn cho nhà sản xuất. Việc hiểu và chọn sử dụng sản phẩm nào, vào lúc nào, trong hoàn cảnh nào, là do bạn quyết định hết, cái gì cũng có 2 mặt và có sự đánh đổi (trade-off), chọn cái nào thì phải chấp nhận những nhược điểm của cái đó.

Các bạn nghĩ sao về điều này? Vẫn sẽ sử dụng những “thực phẩm siêu chế biến” mỗi ngày chứ? ????
Tham khảo Business Insider